Akıcılık bozuklukları, konuşmanın doğal akışını, ritmini ve hızını etkileyen durumları kapsar. Bu grubun içinde en bilinen ve en sık görülen tür kekemeliktir: ses veya hece tekrarları ("ba-ba-ba-balon" gibi), seslerin uzatılması ("mmmmasa") ve konuşma sırasında sesin hiç çıkmadığı kısa "blok" anları ile kendini gösterir. Kekemelik genellikle çocukluğun erken dönemlerinde, dil gelişiminin hızlandığı yaşlarda ortaya çıkar.

Aynı grup altında değerlendirilen bir diğer durum ise hızlı-dağınık konuşma (cluttering) olarak adlandırılır. Bu durumda çocuk konuşurken sesleri ve heceleri birbirine karıştırır, kelimelerin bir kısmını atlayabilir, konuşma temposu düzensizleşir ve dinleyen kişi zaman zaman söyleneni takip etmekte zorlanabilir. Kekemelikten farklı olarak, hızlı-dağınık konuşan çocuklar genellikle kendi konuşma tarzlarının farkında olmayabilirler; bu güçlük çoğunlukla ancak çevresindeki kişiler fark ettirdiğinde belirginleşir.

Her iki durum da çocuğun zekâsı veya dil bilgisiyle ilgili bir sorun olmayıp, konuşmanın üretim sürecindeki akıcılığı etkileyen, konuşma-dil terapisi alanında tanımlanmış özgül durumlardır.

Konuşma akıcılığında yaşanan güçlükler, özellikle okul öncesi ve okul çağı döneminde çocuğun kendini sözel olarak ifade etme rahatlığını, sınıf içi katılımını ve akranlarıyla iletişim kurma güvenini etkileyebilir. Bazı çocuklarda bu süreç zamanla kendiliğinden hafifleyebilirken, bazılarında akıcılık güçlüğü devam edebilir ve zamanla konuşmaktan kaçınma, göz teması kurmama ya da belirli kelimelerden kaçınma gibi ek davranışlar eşlik edebilir.

Bu nedenle erken dönemde uzman bir değerlendirme yapılması, güçlüğün seyrini yakından izlemek, çocuğu ve aileyi doğru yönlendirmek ve gerektiğinde destekleyici bir terapi süreci planlamak açısından önemlidir. Erken ve doğru yaklaşım, çocuğun konuşma özgüvenini korumasına katkı sağlar.

• Konuşmasında sık sık ses, hece veya kelime tekrarları fark edilen çocuklar
• Konuşurken seslerini uzattığı veya bir süre sesin çıkmadığı (blok) anlar yaşayan çocuklar
• Konuşma hızı aşırı hızlı olan, kelimeleri veya heceleri birbirine karıştıran, dinleyenin takip etmekte zorlandığı çocuklar
• Konuşurken göz kontağından kaçınma, gerginlik, yüzünde-vücudunda ek hareketler (göz kırpma, baş sallama gibi) gösteren çocuklar
• Konuşma güçlüğü nedeniyle konuşmaktan çekinmeye, sınıfta söz almaktan kaçınmaya başlayan çocuklar
• Ailede kekemelik öyküsü bulunan ve konuşma gelişimi yakından izlenmek istenen çocuklar

Değerlendirme süreci, dil ve konuşma terapisti tarafından çocuğun konuşma örnekleri dinlenerek, tekrar-uzatma-blok gibi akıcılık kesintilerinin sıklığı, türü ve eşlik eden gerginlik/kaçınma davranışları gözlemlenerek başlar. Aile ile yapılan görüşme, güçlüğün ne zaman başladığı, hangi ortamlarda arttığı veya azaldığı ve aile öyküsü hakkında bilgi toplamak açısından değerlendirmenin önemli bir parçasıdır.

Terapi planı, her çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre şekillendirilir; konuşma akışını kolaylaştıran teknikler, konuşma hızını ve nefes-ses koordinasyonunu destekleyen çalışmalar ile çocuğun konuşma konusunda kendini rahat ve güvende hissetmesini destekleyen yaklaşımlar bir arada yürütülür. Küçük yaş grubunda aile katılımı ve ev ortamında uygulanabilen destekleyici stratejiler, terapi sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır.