Çocuklarda zaman zaman görülen "seçici yeme" davranışı, belirli bir dönemde yeni yiyecekleri reddetme veya birkaç tanıdık besinle yetinme şeklinde ortaya çıkabilir ve çoğu zaman gelişimin doğal bir parçasıdır. Ancak bazı çocuklarda bu durum daha kalıcı bir hal alır: yiyecek çeşitliliği aşırı derecede daralır, belirli doku, koku, renk veya tada karşı güçlü bir direnç gelişir ya da yemek yeme sırasında boğulma, kusma gibi olumsuz bir deneyimin ardından ciddi bir kaçınma davranışı başlar. Bu tabloya beslenme ve gelişim literatüründe ARFID (Kaçıngan/Kısıtlı Yiyecek Alımı Bozukluğu) gibi bir terimle de atıfta bulunulur; ancak bu, kilo alma korkusu ya da beden algısı bozukluğuyla ilişkili değildir ve yetişkinlerde görülen klinik yeme bozukluklarından farklı bir tablodur.

Bu tür kısıtlayıcı yeme örüntüleri sıklıkla duyusal hassasiyet, geçmiş olumsuz bir yeme deneyimi ya da yiyeceğe karşı genel ilgisizlikle ilişkilendirilir ve otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu veya kaygıyla birlikte de görülebilir. Merkezimizde bu konu, çocuğun beslenme örüntüsünü, büyüme eğrisini ve aile içi yemek deneyimini bir bütün olarak değerlendiren, davranışsal ve beslenme temelli bir destek çerçevesinde ele alınır.

Uzun süreli ve şiddetli kısıtlayıcı yeme, çocuğun büyüme ve gelişimi için gerekli enerji ve besin öğelerini yeterince alamamasına, kilo artışında yavaşlamaya, bağışıklık sisteminin zayıf kalmasına ve bazı besin eksikliklerine zemin hazırlayabilir. Bunun yanında yemek saatleri aile için giderek gerginlik kaynağı haline gelebilir; ebeveynler çoğu zaman ne yapacaklarını bilemeden endişe ve yorgunluk yaşar.

Erken dönemde fark edilip uygun şekilde desteklenen seçici/kısıtlayıcı yeme davranışları, hem çocuğun beslenme çeşitliliğini artırmasına hem de yemek saatlerinin aile için daha rahat, keyifli bir zamana dönüşmesine katkı sağlayabilir. Amaç, çocuğu zorlamadan, küçük ve güvenli adımlarla yeni yiyecekler ve dokularla tanışmasına yardımcı olmaktır.

• Yiyecek çeşitliliği çok dar olan, uzun süredir sadece birkaç besinle beslenen çocuklar
• Belirli doku, koku, renk veya sıcaklıktaki yiyeceklere karşı belirgin ve ısrarlı bir direnç gösteren çocuklar
• Boğulma, kusma gibi olumsuz bir yeme deneyiminin ardından yeni yiyeceklere karşı kaçınma geliştiren çocuklar
• Büyüme eğrisinde yavaşlama veya kilo alımında yetersizlik nedeniyle beslenmesi konusunda endişe duyulan çocuklar
• Otizm spektrum bozukluğu, DEHB veya duyusal işlemleme güçlüğü gibi bir tanısı olup buna eşlik eden seçici yeme davranışları görülen çocuklar
• Yemek saatlerinin aile içinde sürekli çatışma, kaygı veya strese dönüştüğü çocuklar ve aileleri

Değerlendirme sürecine, ailenin gözlemleri, çocuğun beslenme geçmişi, tükettiği/tüketmediği besin grupları, büyüme eğrisi ve varsa eşlik eden duyusal ya da tıbbi bulgular birlikte ele alınarak başlanır. Diyetisyenimiz bu bilgiler doğrultusunda çocuğun genel beslenme durumunu değerlendirir ve aileyle birlikte, çocuğu baskı altında bırakmayan, kademeli ve oyun temelli yaklaşımlarla yeni yiyecek ve dokuları tanıtmayı hedefleyen bireysel bir destek planı oluşturur.

Belirtilerin şiddetine göre süreç, gerektiğinde merkezimizdeki diğer uzmanlarla (psikolog, dil ve konuşma terapisti, ergoterapist gibi) iş birliği içinde yürütülür. Kısıtlayıcı yeme davranışının ciddi tıbbi veya psikiyatrik boyutlar taşıdığı düşünülen durumlarda aile, ilgili hekim veya klinik değerlendirme için yönlendirilir; sunduğumuz beslenme desteği, gerektiğinde alınacak tıbbi/psikiyatrik değerlendirmenin veya tedavinin yerine geçmez, onu tamamlayıcı niteliktedir.