Dil bozukluğu, bir çocuğun yaşıtlarına kıyasla dili anlamada (alıcı dil) ve/veya dili kullanarak kendini ifade etmede (ifade edici dil) yaşadığı belirgin gerilik olarak tanımlanır. Bu durum; işitme kaybı, zihinsel yetersizlik veya başka bir tıbbi tanı olmaksızın ortaya çıkabildiği gibi, farklı gelişimsel tablolarla birlikte de görülebilir.

Alıcı dil güçlüğü olan bir çocuk, söylenenleri, yönergeleri veya soruları anlamakta zorlanabilir. İfade edici dil güçlüğü olan bir çocukta ise kelime dağarcığının yaşına göre dar kalması, cümle kurmakta zorlanma, dil bilgisi kurallarını (ekler, zamanlar, çoğul/tekil uyumu, bağlaçlar gibi) doğru kullanamama veya düşüncelerini akıcı ve düzenli bir şekilde anlatamama gibi belirtiler öne çıkar. Pek çok çocukta bu iki alan bir arada, farklı derecelerde etkilenmiş olabilir.

Burada önemli bir ayrımı netleştirmek gerekir: dil bozukluğu, seslerin doğru üretilememesiyle ilgili olan artikülasyon/konuşma sesi bozukluklarından farklı bir kategoridir. Dil bozukluğunda sorun "sesleri doğru çıkarmak" değil, "dili anlamak ve dili bir sistem olarak doğru kullanmak"tadır; bir çocukta ikisi birlikte de görülebilir, ancak değerlendirme ve hedefler farklıdır.

Dil, yalnızca konuşmanın değil; düşünmenin, öğrenmenin, sosyal ilişkilerin ve duygusal ifadenin de temelini oluşturur. Bir çocuk yönergeleri anlamakta veya kendini ifade etmekte zorlanıyorsa, bu durum sınıf içindeki katılımını, akran ilişkilerini, okuma-yazma becerilerinin gelişimini ve zaman zaman davranışsal tepkilerini (örneğin anlaşılamamaktan kaynaklanan sinirlenme veya geri çekilme) etkileyebilir.

Erken fark edilip desteklenen dil güçlükleri, çocuğun akademik ve sosyal hayata katılımını kolaylaştırır. Bu nedenle ailelerin ve öğretmenlerin fark ettiği "sanki tam anlaşılmıyor" ya da "yaşıtları kadar akıcı anlatamıyor" gibi gözlemleri ciddiye almak ve bir değerlendirme ile netleştirmek değerlidir.

• Yönergeleri anlamakta veya takip etmekte yaşıtlarına göre belirgin zorluk yaşayan çocuklar
• Kelime dağarcığı yaşına göre sınırlı kalan, yeni kelimeleri öğrenmekte ve kullanmakta güçlük çeken çocuklar
• Cümle kurarken dil bilgisi hatalarının (ekler, zamanlar, çoğul/tekil uyumu, bağlaçlar) sık ve ısrarlı şekilde devam ettiği çocuklar
• Bir olayı, hikâyeyi veya yaşadığı bir durumu düzenli ve anlaşılır biçimde anlatmakta zorlanan çocuklar
• Konuşma başlama yaşı gecikmiş olan veya dil gelişiminde genel bir yavaşlık gözlenen çocuklar
• Okul öncesi/okul döneminde okuma-yazmaya geçişte ya da derslerde dil temelli güçlükler yaşayan çocuklar

Değerlendirme süreci, dil ve konuşma terapisti tarafından yapılan ayrıntılı bir dil gelişimi incelemesiyle başlar. Aile ile görüşme, çocuğun günlük iletişim örneklerinin gözlemlenmesi ve gerektiğinde standart/yaşa uygun dil değerlendirme araçlarının kullanılmasıyla; alıcı dil, ifade edici dil, kelime dağarcığı ve dil bilgisi becerileri ayrı ayrı incelenir. Bu değerlendirme, güçlüğün niteliğini ve düzeyini netleştirerek bireyselleştirilmiş bir hedef planının oluşturulmasına temel oluşturur.

Belirlenen hedefler doğrultusunda uygulanan dil terapisi çalışmaları; kelime dağarcığını genişletme, cümle kurma ve dil bilgisi becerilerini geliştirme, yönergeleri anlama ve anlatım/hikâyeleştirme becerilerini destekleme gibi alanlarda, çocuğun yaşına ve ilgisine uygun oyun ve etkinlikler üzerinden yürütülür. Süreç boyunca ailenin evde nasıl destek olabileceğine dair yönlendirme yapılması, ilerlemenin kalıcılığı açısından önemli bir parçadır.