FLOORTİME
FLOORTİME Nedir?
Floortime, çocuk psikiyatristi Dr. Stanley Greenspan ve klinik psikolog Dr. Serena Wieder tarafından geliştirilen DIR Modeli'nin (Developmental / Gelişimsel, Individual-difference / Bireysel Farklılıklara Dayalı, Relationship-based / İlişki Temelli) uygulama tekniğidir. DIR yaklaşımı çocuğun duygusal-sosyal gelişim basamaklarını, bireysel duyusal ve algısal özelliklerini, ailesiyle kurduğu ilişkileri bir bütün olarak ele alır; Floortime ise bu modelin çocukla birebir etkileşim kurulurken kullanılan oyun temelli yöntemidir.
Uygulama sırasında terapist ya da ebeveyn, çocuğun bulunduğu ortama (genellikle yerde, çocuğun oyun dünyasında) girer ve çocuğun o an ilgisini çeken nesneyi, hareketi ya da oyunu takip eder. Amaç çocuğu yönlendirmek değil, onun başlattığı etkileşimin içinde kalarak duygusal bağ kurmak, ortak dikkat oluşturmak ve adım adım daha karmaşık iletişim döngüleri açmaktır.
Floortime, dünya genelinde tanınan bir müdahale yaklaşımıdır; eğitim ve sertifikasyon süreçleri Interdisciplinary Council on Development and Learning (ICDL) tarafından desteklenmektedir. Otizm spektrum bozukluğu başta olmak üzere çeşitli gelişimsel güçlüklerde kullanılır.
Neden Önemlidir?
Floortime, çocuğu önceden belirlenmiş bir programa uydurmak yerine, çocuğun kendi ilgi alanından ve duygusal dünyasından yola çıkar. Bu sayede çocuk pasif bir öğrenen değil, etkileşimin aktif bir parçası hâline gelir; bu da karşılıklı iletişim, ortak dikkat ve duygusal paylaşım gibi becerilerin daha doğal bir şekilde gelişmesine zemin hazırlar.
Yöntem, her çocuğun duyusal işlemleme profilinin farklı olduğu ilkesinden hareket ettiği için, aynı hedefe farklı çocuklarda farklı yollarla ulaşılabileceğini kabul eder. Ebeveynin sürece doğrudan dahil edilmesi, evde de sürdürülebilecek bir etkileşim tarzı kazandırarak çocuğun gelişimini günlük yaşama yayma imkânı sunar.
Kimler İçin Uygundur?
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocuklar
- Sosyal-duygusal iletişimde, ortak dikkatte veya karşılıklı etkileşimde güçlük yaşayan çocuklar
- Duyusal işlemleme (duyu bütünleme) farklılıkları olan çocuklar
- Dil ve iletişim gelişiminde gecikme gözlenen çocuklar
- Gelişimsel gecikmesi olan ve etkileşim temelli, oyun içinde öğrenmeye ihtiyaç duyan küçük yaş grubundaki çocuklar
- Ebeveyn-çocuk etkileşimini güçlendirmek isteyen aileler
Nasıl Uygulanır?
Uygulama, çocuğun o anki ilgisinin ve oyununun gözlemlenmesiyle başlar. Terapist ya da eğitimli ebeveyn, çocuğun düzeyine (yerde, göz teması mesafesinde) iner ve çocuğun başlattığı oyuna dahil olur; yönlendirmek yerine takip eder, çocuğun her hareketine veya sesine anlamlı bir karşılık vererek iletişim döngüsünü açık tutmaya çalışır. Süreç içinde küçük, oyuncu "engeller" ya da sorularla çocuğun bir adım daha fazla iletişim kurması, problem çözmesi ve karşılıklı etkileşimde kalması teşvik edilir.
Seanslar genellikle bire bir yürütülür ve düzenli aile katılımıyla desteklenir; böylece öğrenilen etkileşim biçimi terapi odasının dışında, günlük yaşamda ve oyun anlarında da sürdürülebilir. Programın içeriği ve süresi, çocuğun gelişimsel düzeyine, bireysel özelliklerine ve ailenin ihtiyaçlarına göre uzman ekip tarafından bireyselleştirilir.