Praksis, beynin daha önce hiç yapılmamış veya alışılmadık bir hareketi zihninde tasarlayabilme, adım adım planlayabilme ve bunu vücutla uyum içinde uygulayabilme becerisidir. Bir çocuğun ilk kez bir oyuncağı keşfetmesi, yeni öğrendiği bir hareketi taklit etmesi ya da ayakkabısını ilk kez kendi başına bağlamaya çalışması, praksis becerisinin devreye girdiği anlardır.

Praksis bozukluğu (günlük dilde sıkça dispraksi olarak da adlandırılır), bu planlama, sıralama ve uygulama sürecinde yaşanan güçlükleri ifade eder. Çocuk çoğu zaman hareketi fiziksel olarak yapabilecek kas gücüne ve koordinasyona sahiptir; asıl zorluk, yeni bir görevi zihinde kurgulayıp adımlarını sırasıyla hayata geçirmekte yaşanır. Bu nedenle çocuk tanıdık, alıştığı hareketlerde başarılı olabilirken yeni bir beceriyle karşılaştığında belirgin biçimde zorlanabilir.

Alanyazında praksis güçlükleri sıklıkla Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu (GKB) kavramıyla birlikte ele alınır, ancak farklı gelişimsel profillerde de gözlemlenebilir. Kesin bir tanı, ilgili uzmanlar tarafından kapsamlı bir değerlendirme sonucunda konulur; bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.

Motor planlama becerisi, çocuğun günlük yaşamının pek çok alanına yansır: giyinme, düğme ilikleme, ayakkabı bağlama gibi öz bakım becerilerinden; makas kullanma, kalem tutma, yazı yazma gibi okul becerilerine; yeni bir oyunu veya sporu öğrenmeye kadar geniş bir yelpazede etkili olabilir. Bu alanda güçlük yaşayan çocuklar zaman zaman "sakar", "dikkatsiz" ya da "tembel" gibi yanlış anlaşılmalara maruz kalabilir; oysa yaşanan zorluk çabayla değil, hareketi planlama sürecinin nasıl işlediğiyle ilgilidir.

Bu güçlükler fark edilmediğinde çocuğun özgüveni, akranlarıyla oyun ve sosyal katılımı, sınıf içi başarısı zamanla olumsuz etkilenebilir. Erken dönemde tanınması ve uygun desteğin sağlanması, çocuğun günlük hayattaki bağımsızlığını, katılımını ve kendine olan güvenini destekleyen önemli bir adımdır.

• Yeni bir hareketi veya görevi öğrenirken yaşıtlarına göre belirgin şekilde daha fazla zaman ve tekrar ihtiyacı duyan çocuklar
• Giyinme, düğme ilikleme, fermuar çekme, ayakkabı bağlama gibi öz bakım becerilerinde yaşına göre güçlük yaşayan çocuklar
• Makas kullanma, kalem tutma, yazı yazma gibi ince motor gerektiren okul becerilerinde zorlanan çocuklar
• Yeni oyun kurallarını, sporları veya hareket dizilerini öğrenirken sık sık "sakar" olarak nitelendirilen çocuklar
• Bir görevi planlarken, adımlara bölerken veya sırasıyla tamamlarken güçlük yaşadığı gözlemlenen çocuklar
• Öğretmeni, çocuk doktoru veya ailesi tarafından motor beceri gelişimiyle ilgili gözlem ya da yönlendirme yapılmış çocuklar

Değerlendirme sürecinde ergoterapist, yapılandırılmış motor beceri değerlendirme yöntemlerinin yanı sıra çocuğu oyun, öz bakım ve okul benzeri görevler gibi doğal ortamlarda gözlemleyerek ince ve kaba motor planlama, sıralama ve uygulama becerilerini inceler. Aileden ve varsa öğretmenden alınan gözlemler de bu sürece dahil edilerek çocuğun güçlü yönleri ve destek ihtiyaç duyduğu alanlar birlikte belirlenir.

Müdahale planında karmaşık hareketler küçük ve anlaşılır adımlara bölünür; oyun temelli, çocuğun ilgisini çeken etkinliklerle vücut farkındalığı ve motor planlama becerisi kademeli olarak desteklenir. Amaç, kazanılan becerilerin yalnızca terapi ortamında değil; evde, okulda ve oyun anında da kullanılabilir hale gelmesidir.